گردشگری آبی ایران در آغاز راه توسعه است
به گزارش خبرگزاری مهر، کیانوش محرابی، رئیس گروه گردشگری ماجراجویانه سازمان ملی استاندارد، نماینده ایران در سازمان جهانی استاندارد در حوزه گردشگری ماجراجویانه و عضو هیئتمدیره فدراسیون جهانی رفتینگ با تأکید بر اینکه گردشگری آبی ایران هنوز به جایگاه واقعی خود نرسیده است، گفت: با وجود برخورداری از بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر خط ساحلی، رودخانههای خروشان، تالابها، دریاچهها و جزایر متعدد، سهم این بخش از صنعت گردشگری کشور همچنان اندک است و توسعه آن نیازمند برنامهریزی تخصصی، استانداردسازی و سرمایهگذاری هدفمند است.
او اظهار کرد: در حالی که بسیاری از کشورها بخش قابل توجهی از درآمد گردشگری خود را از فعالیتهای آبی به دست میآورند، ایران هنوز نتوانسته ظرفیتهای گسترده خود را به محصولی رقابتی در بازار گردشگری تبدیل کند.
محرابی با اشاره به ظرفیتهای مغفولمانده کشور افزود: رودخانههای مناسب برای رفتینگ و کایاک، سواحل گسترده خلیج فارس و دریای عمان، تالابهای ارزشمند از جمله شادگان و انزلی و همچنین دریاچهها و مخازن سدها از مهمترین ظرفیتهایی هستند که میتوانند به مراکز گردشگری پایدار تبدیل شوند.
رئیس گروه گردشگری ماجراجویانه سازمان ملی استاندارد درباره دلایل سهم اندک گردشگری آبی در صنعت گردشگری کشور گفت: نبود برنامهریزی تخصصی و نگاه راهبردی، مهمترین مانع توسعه این حوزه است. در بسیاری از مناطق، منابع آبی تنها بهعنوان منابع طبیعی شناخته میشوند و نه بهعنوان جاذبههای گردشگری. همچنین کمبود زیرساختهای استاندارد، ضعف آموزشهای تخصصی، بازاریابی محدود در سطح بینالمللی و سرمایهگذاری ناکافی بخش خصوصی از دیگر عوامل بازدارنده به شمار میروند.
او تعدد نهادهای تصمیمگیر را یکی از مهمترین چالشهای توسعه گردشگری آبی دانست و تصریح کرد: در بسیاری از پروژهها، دستگاههایی همچون سازمان حفاظت محیطزیست، متولیان منابع آب، وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، سازمان بنادر و نهادهای محلی همزمان نقش دارند و همین موضوع فرآیند تصمیمگیری را پیچیده میکند.
رئیس گروه گردشگری ماجراجویانه سازمان ملی استاندارد ادامه داد: نبود قوانین جامع و شفاف، فقدان مشوقهای اقتصادی برای سرمایهگذاران، نگرانی از بازگشت سرمایه و کمبود زیرساختهای ایمنی و خدماتی نیز از دیگر موانع جدی توسعه این صنعت محسوب میشود.
گردشگری ماجراجویانه؛ فراتر از تفریح در آب
محرابی با تشریح تفاوت گردشگری آبی و گردشگری ماجراجویانه آبی گفت: گردشگری آبی معمولی بیشتر بر استراحت، شنا، قایقسواری تفریحی، کروز و بازدید از سواحل و تالابها تمرکز دارد، اما گردشگری ماجراجویانه آبی بر هیجان، چالش، اکتشاف و حضور فعال گردشگر در طبیعت استوار است.
وی افزود: فعالیتهایی مانند رفتینگ، کایاکسواری در آبهای خروشان، درهنوردی آبی، سفرهای چندروزه رودخانهای، دریانوردی و اقیانوسنوردی ماجراجویانه در این گروه قرار میگیرند و اجرای آنها مستلزم برخورداری از تجهیزات تخصصی، راهنمایان حرفهای و نظام مدیریت ایمنی و ریسک است.
به گفته رئیس گروه گردشگری ماجراجویانه سازمان ملی استاندارد، گردشگری ماجراجویانه آبی از نظر اقتصادی نیز ارزش افزوده بیشتری نسبت به گردشگری معمولی ایجاد میکند، زیرا گردشگران این حوزه معمولاً مدت اقامت طولانیتر، هزینهکرد بالاتر و استفاده بیشتری از خدمات تخصصی دارند و در صورت مدیریت صحیح، این فعالیتها میتواند به ایجاد اشتغال، توسعه پایدار و حفاظت از اکوسیستمهای آبی کمک کند.
زاگرس، قلب گردشگری رودخانهای ایران
نماینده ایران در سازمان جهانی استاندارد در حوزه گردشگری ماجراجویانه، زاگرس را مهمترین قطب گردشگری رودخانهای کشور معرفی کرد و گفت: استانهای چهارمحال و بختیاری، لرستان، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، کرمانشاه و کردستان با رودخانههایی مانند کارون، ارمند، سزار، دز، بشار، سیروان و زاب، بهترین ظرفیت کشور را برای توسعه رفتینگ، کایاک و سفرهای رودخانهای دارند.
وی همچنین حوزه البرز و شمال کشور را دارای ظرفیت مناسب برای رفتینگ، کایاک، کنیونینگ و برنامههای آموزشی دانست و افزود: جنگلهای هیرکانی با اشاره به ظرفیتهای دریای خزر اظهار کرد: سواحل گیلان، مازندران و گلستان علاوه بر گردشگری دریایی متداول، قابلیت توسعه کایاک دریایی، قایقرانی بادبانی، پاروزنی، کمپینگ ساحلی و تورهای طبیعتگردی دریایی را دارند و تالابهایی مانند انزلی و میانکاله نیز فرصت مناسبی برای اکوتوریسم آبی فراهم کردهاند.
محرابی سواحل خلیج فارس و جزایر ایرانی از جمله قشم، کیش، هرمز، هنگام و لارک را از مهمترین مقاصد گردشگری ماجراجویانه دریایی کشور برشمرد و گفت: این مناطق ظرفیت بالایی برای غواصی، کایاک دریایی، قایقرانی، بادبانی، اکسپدیشنهای دریایی، ژئوتوریسم و مشاهده حیاتوحش دریایی دارند.
رئیس گروه گردشگری ماجراجویانه سازمان ملی استاندارد، سواحل مکران و چابهار را نیز آینده گردشگری ماجراجویانه دریایی ایران دانست و افزود: طبیعت بکر، سواحل صخرهای، دسترسی به آبهای آزاد اقیانوس هند و شرایط منحصربهفرد منطقه، امکان توسعه اقیانوسنوردی، سفرهای دریایی طولانی، غواصی و کایاک دریایی را فراهم کرده است.
وی همچنین به ظرفیت دریاچهها، تالابها و مخازن سدها اشاره کرد و گفت: دریاچه ارومیه در صورت بهبود شرایط، تالابهای انزلی، هامون، شادگان و گاوخونی و همچنین دریاچه سدهای کارون ۳، کارون ۴، دز و زایندهرود نیز میتوانند در توسعه کایاک، قایقرانی، پاروزنی، کمپینگ و اکوتوریسم آبی نقش مؤثری ایفا کنند.
محرابی تأکید کرد: توسعه گردشگری ماجراجویانه باید بر پایه اصول گردشگری پایدار باشد و تعیین ظرفیت برد هر مقصد، ارزیابی اثرات زیستمحیطی، حفاظت از منابع آب، مدیریت پسماند، زمانبندی مناسب فعالیتها، آموزش گردشگران و راهنمایان، اجرای اصول «ردپایی بر جای نگذار» و مشارکت جوامع محلی از مهمترین الزامات این حوزه است.
وی خاطرنشان کرد: حفاظت از طبیعت باید بهعنوان سرمایه اصلی گردشگری ماجراجویانه تلقی شود، زیرا پایداری محیطزیست ضامن استمرار این صنعت و منافع اقتصادی آن در بلندمدت خواهد بود
عضو هیئتمدیره فدراسیون جهانی رفتینگ با اشاره به اهمیت استانداردسازی فعالیتهای ماجراجویانه گفت: تمامی فعالیتهای این حوزه باید بر اساس استانداردهای بینالمللی ایمنی، مدیریت ریسک، کیفیت خدمات، حفاظت از محیطزیست و صلاحیت راهنمایان انجام شود.
وی افزود: سازمان جهانی استاندارد (ISO) مجموعهای از استانداردهای تخصصی را برای مدیریت ایمنی، فعالیتهای ماجراجویانه و شایستگی راهنمایان تدوین کرده که در سازمان ملی استاندارد ایران نیز بومیسازی و منتشر شدهاند و مبنای توسعه حرفهای این صنعت در کشور محسوب میشوند.
محرابی همچنین به نقش انجمن جهانی تجارت گردشگری ماجراجویانه (ATTA) در تدوین بهترین رویهها اشاره کرد و گفت: رشتههایی مانند رفتینگ، غواصی، کوهنوردی و غارنوردی نیز استانداردها و دستورالعملهای اختصاصی خود را دارند.
وی با اشاره به مسئولیت خود در فدراسیون بینالمللی رفتینگ اظهار کرد: این فدراسیون استانداردهای تخصصی آموزش، صلاحیت راهنمایان، تجهیزات، ایمنی و اجرای برنامهها را تدوین کرده است و بنده بهعنوان عضو هیئتمدیره و رئیس کمیته توسعه پایدار این فدراسیون، در تدوین و توسعه این استانداردهای بینالمللی مشارکت مستقیم داشتهام.
رئیس گروه گردشگری ماجراجویانه سازمان ملی استاندارد در پایان تأکید کرد: در ایران نیز در تدوین، بومیسازی و توسعه استانداردهای گردشگری ماجراجویانه با سازمان ملی استاندارد، سازمان جهانی استاندارد و دیگر نهادهای بینالمللی همکاری گستردهای انجام شده است و رعایت این استانداردها ضمن افزایش ایمنی گردشگران، موجب ارتقای کیفیت خدمات، کاهش ریسک، حفاظت از محیطزیست و توسعه پایدار گردشگری ماجراجویانه خواهد شد.
