حمایت از کتاب‌های پژوهشی بهترین خدمت به فرهنگ بومی است/ ثبت تاریخ و هویت روستاها در قالب ۹ کتاب؛ مطالبه یک پژوهشگر از نهادهای فرهنگی/ کتاب‌های پژوهشی محلی بخشی از حافظه تاریخی کشور هستند

سعید تقی‌زاده نویسنده و پژوهشگر در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با اشاره به انتشار ۹ عنوان کتاب درباره تاریخ، فرهنگ، آداب و رسوم، شجره‌نامه‌ها و خاطرات مردمان روستاهای حصار حسن‌بیک و خاوه، خواستار حمایت جدی‌تر نهادهای فرهنگی از پژوهشگران مستقل و خرید آثار پژوهشی توسط متولیان امر شد.

تقی‌زاده با اشاره به روند ورود خود به عرصه پژوهش و نویسندگی اظهار کرد: در تمام دوران اشتغال و همچنین در بخش خصوصی، به صورت شبانه‌روزی مشغول کار بودم و شاید روزهایی بیش از ۲۰ ساعت فعالیت می‌کردم. پس از بازنشستگی نیز همچنان در حوزه‌های مختلف مالی فعالیت داشتم تا اینکه شیوع ویروس کرونا و تعطیلی بسیاری از کسب‌وکارها باعث شد فرصت بیشتری برای پرداختن به علاقه دیرینه‌ام یعنی ثبت تاریخ و خاطرات زادگاهم پیدا کنم.

او افزود: اگرچه رشته تحصیلی من ادبیات یا تاریخ نبود، اما از کودکی در خانواده‌ای رشد کردم که به مطالعه و حفظ اسناد تاریخی اهمیت ویژه‌ای می‌دادند. پدرم مرحوم ناصرخان تقی‌زاده از چهره‌های شناخته‌شده و مورد احترام روستای حصار حسن‌بیک بود و اطلاعات گسترده‌ای در زمینه تاریخ، فرهنگ و ادبیات داشت. همچنین اسناد ارزشمندی از پدربزرگم موسی‌خان تقی‌زاده و دیگر بزرگان خانواده به یادگار مانده بود که بخش مهمی از تاریخ اجتماعی منطقه را در خود جای داده است.

این پژوهشگر ادامه داد: در حال حاضر بیش از پنج هزار برگ سند، نامه، دست‌نوشته و مدارک تاریخی از حدود ۱۲۰ سال گذشته در اختیار دارم که بخشی از آن‌ها در کتاب‌هایم منتشر شده است. اعتقاد دارم این اسناد متعلق به یک خانواده نیست، بلکه بخشی از تاریخ و هویت منطقه محسوب می‌شود.

تقی‌زاده درباره نخستین اثر خود گفت: کتاب «یادمان حصار حسن‌بیک»، نخستین اثر من بود که در سال ۱۳۹۹ منتشر شد. هدف اصلی از نگارش این کتاب، ثبت بخشی از تاریخ، خاطرات و زندگی اجتماعی مردم روستا در یک بازه زمانی طولانی بود. استقبال مردم و بازخوردهای مثبت موجب شد انگیزه بیشتری برای ادامه این مسیر پیدا کنم.

او درباره دومین اثر خود با عنوان «حصار حسن‌بیک و ۱۰۱ طایفه شناسایی‌شده» اظهار کرد: این کتاب یکی از سنگین‌ترین پروژه‌های پژوهشی من بود. برای نگارش آن بیش از یک سال و نیم زمان صرف شد. در این اثر بیش از ۱۰ هزار نام ثبت شده و شجره‌نامه، تصاویر و اطلاعات مربوط به ۱۰۱ طایفه گردآوری شده است. بسیاری از افراد این طوایف سال‌ها پیش از روستا مهاجرت کرده بودند و در نقاط مختلف ایران و حتی کشورهای دیگر زندگی می‌کردند. برای جمع‌آوری اطلاعات ناچار بودم با افراد زیادی در شهرها و کشورهای مختلف ارتباط برقرار کنم.

این پژوهشگر افزود: این کتاب علاوه بر ارزش تاریخی و اجتماعی، به نوعی یک بانک اطلاعاتی از خانواده‌های منطقه محسوب می‌شود. هزینه چاپ آن نیز بسیار بالا بود و قیمت تمام‌شده هر جلد از قیمت فروش آن بیشتر بود، اما هدف من کسب درآمد نبود؛ بلکه حفظ و انتقال این اطلاعات به نسل‌های آینده اهمیت داشت.

نویسنده کتاب‌های «کنایه‌های بی‌حصار» و «تولدی در خاوه» نیز گفت: «در کتاب کنایه‌های بی‌حصار تلاش کردم بخشی از فرهنگ شفاهی مردم منطقه، به‌ویژه ضرب‌المثل‌ها و کنایه‌های رایج را ثبت و ریشه‌یابی کنم؛ موضوعی که در معرض فراموشی قرار دارد. در کتاب تولدی در خاوه نیز به زندگی مردم، آداب و رسوم، فرهنگ و تحولات اجتماعی این روستا در حدود ۱۵۰ سال گذشته پرداخته‌ام.

تقی‌زاده با اشاره به انتشار آثار بعدی خود افزود: کتاب سال‌های بی‌حساب، خاطرات و روایت‌هایی از زندگی مردم در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ را در بر می‌گیرد. همچنین کتاب‌های بی‌حصار، در وقت مقرر عشق، رویای آینه خاموش و سایه‌ای که ماند، آثاری با ساختار داستانی و رمان‌گونه هستند که ریشه در واقعیت‌های زندگی، تجربه‌های شخصی و مسائل اجتماعی دارند و در کنار روایت داستان، پیام‌های انسانی، اخلاقی و اجتماعی را نیز منتقل می‌کنند.

او با بیان اینکه پژوهش در حوزه تاریخ محلی نیازمند صرف وقت، هزینه و ارتباط گسترده با افراد مختلف است، گفت: شوربختانه بسیاری از پژوهشگران محلی بدون هیچ‌گونه حمایت مالی یا معنوی فعالیت می‌کنند. در حالی که این آثار می‌توانند منابع ارزشمندی برای محققان، دانشجویان، نویسندگان و نسل‌های آینده باشند.

این نویسنده و پژوهشگر تصریح کرد: ضمن قدردانی از اداره میراث‌فرهنگی گردشگری صنایع‌دستی شهرستان ورامین که در زمینه رونمایی و خرید کتاب در حد توان همراهی کرد و اما از سایر دستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی، همچون اداره‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی، کتابخانه‌های عمومی، شوراهای اسلامی، دهیاری‌ها، شهرداری‌ها و سایر دستگاه‌های فرهنگی انتظار می‌رود با خرید کتاب‌های پژوهشی، حمایت از چاپ آثار و معرفی پژوهشگران محلی، نقش مؤثرتری در حفظ میراث فرهنگی ایفا کنند.

او تأکید کرد: بسیاری از کشورها برای ثبت تاریخ محلی و خاطرات نسل‌های گذشته سرمایه‌گذاری می‌کنند، زیرا می‌دانند هویت فرهنگی هر جامعه از همین روایت‌ها و اسناد شکل می‌گیرد. اگر این خاطرات، اسناد و اطلاعات ثبت نشود، بخش مهمی از گذشته ما برای همیشه از بین خواهد رفت.

تقی‌زاده در پایان خاطرنشان کرد: من همچنان به پژوهش و نگارش ادامه می‌دهم و تاکنون دو کتاب جدید با عنوان‌های نسل مهر و نیمکت خالی را نیز آماده انتشار کرده‌ام. باور دارم که ماندگاری یک روستا، شهر یا منطقه در گرو حفظ تاریخ، فرهنگ و خاطرات مردمان آن است و کتاب بهترین ابزار برای انتقال این میراث به نسل‌های آینده محسوب می‌شود.

انتهای پیام/