راز تازه «مرد یخی آلپ» پس از ۵۳۰۰ سال؛ اوتسی هنوز زنده است، اما در قلمرو میکروب‌ها/ حیات در دل تاریخ

به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، پژوهشگران اروپایی در تازه‌ترین مطالعات خود دریافته‌اند که «اوتسی» (Ötzi)، مشهورترین مومیایی طبیعی جهان و یکی از ارزشمندترین یافته‌های باستان‌شناسی قرن بیستم، پس از گذشت بیش از پنج هزار سال همچنان واجد فعالیت‌های زیستی در سطح میکروبی است.

این پژوهش که نتایج آن در نشریه علمی Microbiome منتشر شده، نشان می‌دهد بدن اوتسی نه‌تنها یک بقایای تاریخی منجمد نیست، بلکه به‌مثابه یک اکوسیستم پیچیده و پویا عمل می‌کند که طی هزاران سال، جوامع میکروبی متنوعی را در خود حفظ کرده است.

اوتسی حدود ۵۳۰۰ سال پیش در عصر مس در منطقه آلپ زندگی می‌کرد. بررسی‌های پیشین نشان داده بود که وی بر اثر اصابت تیر به شانه چپ جان خود را از دست داده و پیکرش در یخچال‌های طبیعی میان مرز کنونی ایتالیا و اتریش مدفون شده است. جسد او در سال ۱۹۹۱ توسط دو کوهنورد کشف شد؛ کشفی که به یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ باستان‌شناسی اروپا تبدیل شد.

دانشمندان در پژوهش جدید با تحلیل نمونه‌های گردآوری‌شده از بافت‌ها و اندام‌های مختلف این مومیایی طی بیش از سه دهه، موفق به شناسایی سه جامعه میکروبی متمایز شدند؛ نخست، باکتری‌های باستانی که بخشی از میکروبیوم طبیعی بدن اوتسی در دوران حیات بوده‌اند؛ دوم، میکروارگانیسم‌های سرمادوست که در طول هزاران سال حضور جسد در محیط یخچالی شکل گرفته‌اند و سوم، میکروب‌های مدرنی که در فرآیندهای نگهداری، مطالعه و حفاظت موزه‌ای وارد بدن مومیایی شده‌اند.

به گفته «محمد سرحان»، سرپرست این پژوهش در مؤسسه مطالعات مومیایی «یوراک ریسرچ» ایتالیا، اوتسی را باید «یک اکوسیستم زنده در مقیاس میکروبی» دانست؛ زیرا برخی از باکتری‌ها و مخمرهای موجود در بدن او هنوز قابلیت فعالیت زیستی و تکثیر را حفظ کرده‌اند.

یکی از شگفت‌انگیزترین یافته‌های این تحقیق، موفقیت پژوهشگران در جداسازی و پرورش برخی مخمرهای سازگار با سرما بود. بررسی‌ها نشان داد این مخمرها از چنان ظرفیت زیستی برخوردارند که دانشمندان توانسته‌اند از آن‌ها برای تولید نمونه‌ای آزمایشی از نان خمیرترش استفاده کنند؛ موضوعی که دوام و پایداری حیات میکروبی در شرایط فوق‌العاده سخت را به نمایش می‌گذارد.

با این حال، اهمیت این کشف فراتر از یک دستاورد زیست‌شناختی است. دانشمندان معتقدند میکروبیوم حفظ‌شده در روده اوتسی، تصویری کم‌نظیر از وضعیت سلامت، تغذیه و سبک زندگی انسان‌های پیش از عصر صنعتی ارائه می‌دهد؛ دورانی که هنوز آنتی‌بیوتیک‌ها، مواد غذایی فوق‌فرآوری‌شده و بسیاری از عوامل مداخله‌گر مدرن، ترکیب میکروبی بدن انسان را دگرگون نکرده بودند.

پژوهشگران بر این باورند که مطالعه این میراث زیستی استثنایی می‌تواند به بازسازی تاریخ تکامل میکروبیوم انسان کمک کرده و درک عمیق‌تری از ارتباط میان میکروب‌ها، سلامت انسان و روند شکل‌گیری برخی بیماری‌های معاصر فراهم آورد.

انتهای پیام/