هشدار ابوظبی به بازارهای جهانی/ اختلال در صادرات نفت خلیج فارس تا سال ۲۰۲۷

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایرنا، سلطان احمد الجابر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ابوظبی (ادنوک)، هشدار داده است که جریان‌های صادرات نفت از خلیج فارس تا حداقل اواسط سال ۲۰۲۷ با اختلالات شدید مواجه خواهند ماند. این هشدار در شرایطی مطرح شده که بازار‌های نفت همچنان با خوش‌بینی بیش‌ازحد و جدا از واقعیت‌های میدانی رفتار می‌کنند و بحران تنگه هرمز را یک اختلال لجستیکی موقت تلقی می‌نمایند که به‌راحتی قابل حل است.

بازار جهانی نفت همچنان سناریویی «معجزه‌آسا» را قیمت‌گذاری می‌کند: بازگشایی نسبی هرمز، عادی‌شدن نرخ‌های بیمه، ازسرگیری صادرات و بازگشت سریع تولیدکنندگان خلیج فارس به سطوح پیش از بحران. اما این تصور نه‌تنها اعتماد به بازار را فرسایش می‌دهد، بلکه خطری جدی برای تمام بازیگران زنجیره انرژی محسوب می‌شود. واقعیت این است که حتی در صورت باز ماندن تنگه هرمز، سیستم صادراتی خلیج فارس به‌طور بنیادین تغییر کرده و «آب‌های باز» دیگر به معنای یک «عملیات عادی» نیست.

بحران ایران و هرمز در سال ۲۰۲۶، پایه روانی تجارت جهانی نفت را درهم شکسته است. خلیج فارس دیگر یک سکوی صادراتی پایدار نیست، بلکه به یک منطقه فعال ریسک ژئوپلیتیک و احتمالاً برای مدت طولانی، یک کانون داغ بی‌ثباتی تبدیل شده است، جایی که هر سفر دریایی با ریسک‌های نظامی، سایبری، بیمه‌ای، مالی و سیاسی همراه است. پیامد این تحول برای بازار‌های نفت خام و گاز طبیعی مایع (LNG) عظیم است.

آسیب ساختاری نخست، ظرفیت حمل‌ونقل دریایی است. حتی با حفاظت نسبی نیرو‌های دریایی، بسیاری از اپراتور‌ها تمایلی به استقرار ناوگان خود در منطقه‌ای ندارند که خطر حملات موشکی، پهپادی، اختلالات الکترونیکی، خرابکاری و مین‌گذاری در آن پایدار است. در نتیجه، دسترسی مؤثر به نفت‌کش‌ها بسیار بیشتر از آن چیزی که آمار صادرات نشان می‌دهد، کاهش یافته است. این یک بحران پنهان است که بازار‌ها آن را دست‌کم می‌گیرند: عرضه نفت تنها به تولید وابسته نیست، بلکه به توانایی جابه‌جایی ایمن، قابل‌پیش‌بینی و سودآور نیز وابسته است.

پیام واضح ادنوک این است: ابوظبی سال‌ها میلیارد‌ها دلار در زیرساخت‌های جایگزین (مانند خط لوله حبشان-فجیره) سرمایه‌گذاری کرده، زیرا رهبری این امارت آسیب‌پذیری بلندمدت هرمز را تشخیص داده بود. اما حتی استراتژی دور زدن امارات نیز اکنون با محدودیت‌های جدی مواجه است؛ موقعیت فجیره خود در معرض تشدید منطقه‌ای، ازدحام کشتی‌ها، آسیب‌پذیری زیرساختی، ریسک‌های سایبری، حق بیمه‌های بالا و هدف قرار گرفتن نظامی قرار گرفته است. در واقع، گسست ژئوپلیتیک که هرمز را تحت‌الشعاع قرار داده، اکنون به کل اکوسیستم دریایی خلیج فارس سرایت کرده است.

بازار‌های مالی همچنان با آرامش‌خاطری شگفت‌انگیز، قیمت‌گذاری نفت را بر اساس فرضیات دنیای پیش از ۲۰۲۶ ادامه می‌دهند و امیدوارند که ظرفیت مازاد تولیدکنندگان در نهایت بازار‌ها را تثبیت کند. اما واقعیت نشان می‌دهد که خلیج فارس وارد عصری از بی‌ثباتی مزمن شده است، نه بحران‌های مقطعی. ترمیم اعتماد به صادرات خلیج فارس نیازمند چیزی فراتر از بازگشایی مسیر‌های کشتیرانی یا حتی تثبیت امنیت منطقه‌ای است. این فرآیند مستلزم حفاظت از زیرساخت‌های دیجیتال، ایجاد افزونگی فیزیکی در خطوط لوله، بنادر و پایانه‌ها، و دستیابی به ثبات ژئوپلیتیک است که هم‌اکنون وجود ندارد. همان‌طور که ادنوک هشدار می‌دهد: بازار‌ها همچنان امیدوار به یک بازگشایی معجزه‌آسا هستند، اما معجزه‌ای در راه نیست.